เรื่องการจ่ายเงินปันผล

กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจ่ายปันผล

   มาตรา 1200 การแจกเงินปันผลนั้นต้องคิดตามส่วนจำนวนซึ่งผู้ถือหุ้นได้ส่งเงินแล้วในหุ้นหนึ่งๆเว้นแต่จะได้ตกลงกันไว้เป็น อย่างอื่นในเรื่องหุ้นบุริมสิทธิ

   มาตรา 1201ห้ามมิให้ประกาศอนุญาตเงินปันผลนอกจากโดยมติของที่ประชุมใหญ่กรรมการอาจจ่ายเงินปันผลระหว่างกาลให้แก่ ถ้าหากบริษัทขาดทุนห้ามมิให้จ่ายเงินปันผลจนกว่าจะได้แก้ไขให้หายขาดทุนเช่นนั้น

   มาตรา 1202 ทุกคราวที่แจกเงินปันผลบริษัทต้องจัดสรรเงินไว้เป็นทุนสำรองอย่างน้อยหนึ่งในยี่สิบส่วนของจำนวน ผลกำไรซึ่งบริษัททำมผู้ถือหุ้นได้เป็นครั้งเป็นคราวในเมื่อปรากฏแก่กรรมการ ว่าบริษัทมีกำไรสมควรพอที่จะทำเช่นนั้นห้ามมิให้จ่ายเงินปันผลจากเงินประเภทอื่นนอกจากเงินกำไร

   มาตรา 1203 ถ้าจ่ายเงินปันผลไปโดยฝ่าฝืนความในมาตรา ทั้งสองซึ่งกล่าวมาไซร้เจ้าหนี้ทั้งหลายของบริษัท ชอบที่จะเรียกเอาเงินจำนวนซึ่งได้แจกไปคืนมายังบริษัทได้แต่ว่าถ้าผู้ถือหุ้นคนใดได้รับเงินปันผลไปแล้ว โดยสุจริตท่านว่าจะกลับบังคับให้เขาจำคืนนั้นหาได้ไม่

   มาตรา 1204 การบอกกล่าวว่าจะปันผลอย่างใดๆอันได้อนุญาตให้จ่ายนั้นท่านให้โฆษณาในหนังสือพิมพ์แห่งท้องที่ฉบับ หนึ่งสองครั้งเป็นอย่างน้อยหรือมิฉะนั้นให้มีจดหมายบอกกล่าว ไปยังตัวผู้ถือหุ้นบรรดาปรากฏชื่ออยู่ในทะเบียนผู้ถือหุ้นจงทุกคน

   มาตรา 1205 เงินปันผลนั้นแม้จะค้างจ่ายอยู่ท่านว่าหาอาจจะคิดเอาดอกเบี้ยแก่บริษัทได้ไม่ พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ 1 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. 2535 (หน้า 250/393) 6) สมุดและบัญชี

บริษัทจำกัดไม่ว่าจะเป็นบริษัทเล็กหรือบริษัทใหญ่ หากบริษัทมีกำไรก็ย่อมสามารถที่จะจ่ายเงินปันผลให้แก่ผู้ถือหุ้นได้ โดย

1) ที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นมีมติให้จ่ายเงินปันผลให้แก่ผู้ถือหุ้น หรือ

2) คณะกรรมการมีมติให้จ่ายเงินปันผลระหว่างกาลให้แก่ผู้ถือหุ้นได้เป็นครั้งคราว เมื่อเห็นว่าบริษัทมีกำไรพอที่จะจ่ายเงินปันผลได้ (ป.พ.พ. มาตรา 1201)

ก่อนจะจ่ายเงินปันผลตามมติที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นหรือมติคณะกรรมการ (แล้วแต่กรณี) จะต้องบอกกล่าวการจ่ายเงินปันผลนั้น โดย

1) ประกาศโฆษณาคำบอกกล่าวการจ่ายเงินปันผลนั้นในหนังสือพิมพ์แห่งท้องที่ฉบับหนึ่ง สองครั้งเป็นอย่างน้อย หรือ

2) มีหนังสือบอกกล่าวไปยังตัวผู้ถือหุ้นที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนผู้ถือหุ้นทุกคนก็ได้ (ป.พ.พ. มาตรา 1204)

หากบริษัทละเลยไม่บอกกล่าวการจ่ายเงินปันผลจะมีความผิดตามพระราชบัญญัติกำหนดความผิดเกี่ยวกับห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน ห้างหุ้นส่วนจำกัด บริษัทจำกัด สมาคมและมูลนิธิ พ.ศ. 2499 ซึ่งบริษัทอาจถูกปรับไม่เกิน 20,000 บาทได้ตามมาตรา 20 และกรรมการอาจถูกปรับไม่เกิน 50,000 บาทได้ตามมาตรา 25

ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1202 กำหนดให้ทุกคราวที่จ่ายเงินปันผล บริษัทต้องจัดสรรเงินไว้เป็นทุนสำรองอย่างน้อยหนึ่งในยี่สิบ (ร้อยละ 5) ของจำนวนผลกำไรซึ่งบริษัททำมาหาได้ จนกว่าจำนวนทุนสำรองจะมีจำนวนถึงหนึ่ง ในสิบ (ร้อยละ 10) ของจำนวนทุนของบริษัท

ดังนั้น ทุกครั้งที่บริษัทจ่ายปันผล บริษัทต้องจัดสรรเงินทุนสำรองอย่างน้อยร้อยละ 5 ของกำไรสุทธิ (Net profit) จนกระทั่งจำนวนทุนสำรองมีจำนวนถึงร้อยละ 10 ของจำนวนทุนของบริษัท

และตาม ป.พ.พ. มาตรา 1200 กำหนดว่าการจ่ายเงินปันผลต้องจ่ายตามส่วนที่ชำระราคาแล้วของแต่ละหุ้น เว้นแต่จะตกลงไว้เป็นอย่างอื่นในเรื่องหุ้นบุริมสิทธิ กล่าวคือ ที่ประชุมใหญ่จะอนุญาตให้จ่ายเงินปันผลโดยกำหนดเป็นร้อยละของมูลค่าหุ้นที่ชำระแล้ว

อย่างไรก็ตาม เมื่อบริษัทฯ มีการจ่ายปันผล จะต้องมีหน้าที่ตามประมวลรัษฎากร คือ จะต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายทุกครั้งที่มีการจ่ายปันผล คือ จะต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ร้อยละ 10 สำหรับผู้ผู้รับซึ่งเป็นผู้อยู่ในประเทศไทย และผู้รับซึ่งมิได้เป็นผู้อยู่ในประเทศไทย ให้คำนวณหักในอันตราร้อยละ 15.0 ของเงินได้ตามมาตรา 50 และต้องนำส่งภาษีภายใน 7 วัน นับแต่วันที่จ่ายเงิน

วิธีการบันทึกบัญชีเมื่อมีการจ่ายปันผล
1. เมื่อมีการประกาศจ่ายปันผล

   เดบิต กำไรสะสม

      เครดิต เงินปันผลค้างจ่าย

2. ตั้งสำรองตามกฎหมาย

   เดบิต กำไรสะสม

         เครดิต สำรองตามกฏหมาย

3. เมื่อจ่ายปันผล

   เดบิต เงินปันผลค้างจ่าย

      เครดิต เงินสด/ธนาคาร

      ภาษีหัก ณ ที่จ่ายค้างจ่าย 10% หรือ 15% (แล้วแต่กรณี)